عهد جدید
مقدمه
کتاب مقدس مسیحیان از دو بخش اصلی تشکیل شده است: 1- عهد قدیم، که بیش از سه چهارم این کتاب را دربرمیگیرد، و مسیحیان و یهودیان آن را معتبر میدانند؛ 2- عهد جدید، که تنها مورد قبول مسیحیان است.
عهد جدید شامل 27 کتاب و رساله است. این مجموعه با چهار انجیل آغاز میشود، که به متی، مرقس، لوقا و یوحنا منسوباند. پس از آن، کتابی است به نام اعمال رسولان، سپس سیزده یا چهارده رساله منسوب به پولس، یک رساله منسوب به یعقوب، دو رساله منسوب به پطرس، سه رساله منسوب به یوحنا و یک رساله منسوب به یهودا، آمده است. این مجموعه با مکاشفه یوحنا پایان مییابد.
گفتنی است که در میان مسیحیان هیچ کس معتقد نیست که بخشی از این مجموعه یا هیچ کتاب دیگری را حضرت عیسی علیه السلام آورده است. آنها میگویند معنا ندارد که آن حضرت کتابی بیاورد، چون کتاب وحی است، و وحی بر واسطه بین خدا و انسان نازل میشود؛ در حالی که حضرت عیسی خود خدا و کلمه اوست. پس خودش وحی است، و زندگی و سیره و گفتار او برای هدایت انسانها کفایت میکند.
آنها معتقدند این مجموعه را کسانی نوشتهاند که مورد تأیید روح القدس بودهاند.
انجیلهای چهارده گانه که در ابتدای این مجموعه قرار گرفتهاند به زندگی و سخنان عیسی میپردازند به زندگی و سخنان عیسی میپردازند و ماجراهایی که در آنها مطرح میشود از نظر تاریخ، قدیمیتر از قسمتهای دیگر عهد جدید است کتاب اعمال رسولان هم به فعالیتهای حواریون میپردازد.
و ماجراهایش از صعود حضرت عیسی آغاز میشود در سه بعد قرار دارد. ه
در ترتیب عهد جدید فعلی بخش تاریخی بیش از بخشهای دیگر قرار گرفته است. چهار انجیل به حوادث سی سال اول عصر مسیحی میپردازند و رسالههای عهد جدید به باقیمانده قرن اول تعلق دارند. این نکته را باید ذکر کنیم که الان 3 انجیل متی، مرقس، لوقا به لحاظ سبک، سیاق و محتوا شبیه یکدیگرند ولی با انجیل چهارم، یوحنا، تفاوت دارند. از این جهت 3 انجیل نخست را اناجیل همنوا یا همنظر میخوانند و به انجیل چهارم که در تاخر آن که از 3 انجیل دیگر اتفاق نظر وجود دارد، انجیل غیر همنظر میگویند. هر چند برخی از محققان در دورههای گذشته گمان میکردند برخی اناجیل پیش از سال 40 م نوشته شدهاند، ولی امروز محققان معتقدند که هیچ یک از اناجیل قبل از سال 64 م نگاشته نشدهاند.
تاریخ نگارش عهد جدید
این مجموعه را به لحاظ تاریخ نگارش میتوان به چهار بخش کمی زیر تقسیم کرد: 1- نوشتههایی که قبل از سال 64 میلادی (یعنی سال کشته شدن پطروس و پولس) نوشته شدهاند. رسالههای پولس و برخی از این رسالههای کوچک مانند رساله یعقوب از این دستهاند.
2- آثاری که بلافاصله پس از سال 64 م و تا حدود سال 80 م نوشته شدهاند. کتاب اعمال رسولان و کتاب مکاشفه یوحنا در این دسته جای میگیرند. 3- آثاری که در اواخر قرن اول نوشته شدهاند. انجیل یوحنا و رسالههای او از این دستهاند. 4- آثاری که در قرن دوم نوشته شدهاند رسالههای منسوب به پطرس از این دستهاند.
نکته مهم دیگر اینکه عهد جدید متضمن دو نظام الهیاتی کاملاً مجزاست به عبارت دیگر این مجموعه را به لحاظ الهیات میتوان به دو بخش تقسیم کرد. 1- مسیح بنده خدا و پیامبر است و صرفاً یک انسان است 2- مسیح موجودی ازلی و هم ذات با خداست که جسم گرفته و بر روی زمین آمده است.[1]
به جز اناجیل چهارگانه اناجیل دیگری نیز بودهاند که هر کدام به دلیلی از سوی رهبری کلیسا کنار گذاشته شدهاند، یکی از شناختهترین آنها انجیل برناما است که بدست برنا با یکی از نزدیکترین شاگردان عیسی جمع آوری شده است و تا سال 325 میلادی در کلیسای اسکندریه به عنوان انجیل اصلی مورد قبول بود ولی پس از تشکیل شورای «فی سی آ» و پذیرش تثلیت، انجیل برنا با که مبتنی بر محبان بینی توحیدی بود و آزمون محمد رسول الله صراحتاً خبر میداد، فرمود شناخته شد.[2]
انجیل مرقس
این انجیل را بیشتر به یوحّنای مرقس، دوست و همدم پطرس، که گاهی همسفر پولس نیز بود و نام او در عهد جدید آمده است نسبت میدهند. البته از خود انجیل چیزی در این باره بدست نمیآید. و حتی برخی احتمال دادهاند فرد دیگری با همین نام انجیل را نوشته باشد. بیشتر محققان زمان نگارش این انجیل را بین سالهای 65- 70 میدانند.
درباره مکان نگارش نیز اختلاف نظر وجود دارد، ولی اکثر محققان کان نگارش آن را شهر روم میدانند.[3] موضوع اصل این انجیل شناساندن معنی واقعی «ملکوت خداوند، به مردم است، که اغلب نظریاتی غلط درباره آن داشتند.[4]
محتوای انجیل
انجیل مرقس شرح تاریخی قسمتهایی از کارها و شخصیتهای عیسی، مسیح، خداوند است. در مرحله اول یک شرح حال کامل نیست، زیرا به نسبت نامه، زمینه خانوادگی تولد، آن اشاره وجود ندارد یک رشته از وقایعی از زندگی مسیح را به ترتیب تاریخی خصوصاً با تفضیل بیشتری در مورد هسته آخر زندگی وی بر روی زمین ذکر مینماید.[5]
انجیل متی
این انجیل مفصلترین اناجیل است و در ابتدای مجموعه عهد جدید قرار دارد. اعتقاد بر این بوده است که انجیل قدیمیترین اناجیل است و به دست تای حواری نوشته شده است. همچنین در اصل به زبان عربی بوده که بعدها به یونانی ترجمه شده است. هر چند اصل عبری آن موجود نیست.[6]
تاریخ نگارش
برخی تاریخ نگارش این انجیل را به اوایل دهه 40 برگردانیدهاند اما از خود انجیل برمیآید که زمان نگارش آن باید بسیار دیرتر از این تاریخ باشد. انجیل متی پس از انجیل مرقس نوشته شد، به این دلیل که تمام مطالب مرقس در این انجیل آمده است. برخی دیگر تاریخ نگارش را اندکی پس از سال 70 م و تخریب اورشلیم میدانند.
نویسنده آن
حضرت عیسی (ع) فردی را که برای رومیان مالیات میگرفت، دعوت کرد و او پذیرفت. نام این فرد در انجیل متی به متی است. از سوی دیگر نام متای باجیگر در عهد جدید در فهرست حواریان قرار دارد.
مکان نگارش و زبان اصلی آن
برخی میگویند این انجیل برای اهالی فلسطین نگاشته شده است. ولی بیشتر مکان نگارش این انجیل راه انطاکیه، و برای اهالی آن دیار میدانند. در گذشته عقیده بر این بود که این انجیل در اصل به زبان عبری نگاشته شده بعداً به زبان یونانی ترجمه گردیده است.[7]
محتوی انجیل
طرح انجیل متی براساس 2 قسمت مهم قرار دارد که میتوان آنها را از جملات تکراری مشخص نمود. این طرح به صورت شرح حال عیسی است اولی در متی 4: 17 است که میگوید «از آن هنگام، عیسی به موعظه شروع کرد و گفت توجه کنید، زیرا ملکوت آسان نزدیک است». دومین نقطه عطف در متی 16 : 21 یافت میشود: «و از آن فرمان عیسی به شاگردان خود خبر دادن آغاز کرد که رفتن او به اورشلیم و زحمت بسیار کشیدن از مشایخ و روسای کهنه و کاتبان و کشته شدن در روز سیم برخاستن ضروری است»
در آیه اول موعظههای عیسی شروع میشود که او را به محبوبیت میرساند. آیه دوم نشان دهنده آغاز کم شدن محبوبیت وی و رفتن او به صلیب است. از اینکه 2 مرحله از زندگی عیسی مجزا شدهاند، معلوم میگردد که نویسنده انجیل متی مایل است در مود این 2 جنبه صحیح تأکید نماید این انجیل به طور مخصوصی تنظیم گردیده که نشان میدهد مسیح موعود چگونه توانست مأموریتی را که برای آن به جهان آمده بود، به انجام رساند.
اصول روحانی ملکوت در موعظه، به بالای کوه جمع آوری گردیده است. سومین قسمت متی شامل انواع مختلف معجزات است که تورات عیسی را بر روی امراض نشان میدهد. در قسمت چهارم انجیل متی مثلهایی جمع آوری شده است.[8]
انجیل لوقا و کتاب اعمال رسولان
آغاز 2 کتاب به گونهای است که گمان بسیار قوی مبنی بر یکی بودن نویسنده هر دو متن وجود دارد. در انجیل منسوب به لوقا، اشارهای به نویسندهاش نشده است اما در این باره سرنخهایی را میتوان از کتاب اعمال رسولان به دست آورد انجیل لوقا را به یار و همراه پولس، نسبت میدهند.
این امر ریشه در شهادت ابرنئوس در پایان قرن دوم دارد. او در کتاب علیه بدعتها میگوید: انجیل سوم رالوقا آن گونه که پولس تبلیغ میکرد نوشت.[9]
نوشتههای لوقا از آنجایی که شامل 2 کتاب میشود از حد مرقس به مراتب فراتر میرود. انجیل لوقا شاگردان را با استناد به خاطرات شاهدانش معرفی مینماید، در حالی که اعمال رسولان نشان میدهد که چگونه پیام نجات از اورشلیم به میان امتای بت پرست و حتی به پایتخت آنها، روم میرسد.
این دو کتاب که در آنها تعلیم الهیات از مرقس به مراتب روشنتر است.
نامههای رسولي :
نامههایی هستند که به طور اتفاقی به رشته تحریر درآمده مربوط به فعاليتهاي شبانی رسولان و به شاگردان آنها مربوط میشوند. بخش اول آن نامههای پولس میباشد بیان کننده دورههای خدمت و فعالیتهای او در میان امتها میباشد. در دومین سفر خود نامه به جماعت تسالونیک نوشت بعد نامه به فیلیپیان (حدود سال 56 و به قول برخی حدود 61 تا 63)، نامه به غلاطیان و به قرنیان (سال 57)، نامه به رومیان (سال 58) نوشته شدند.
پولس زمانی که در زندان روم به سر میبرد نامه به کولیان، نامه به فیلعون، و نامه به امنیان را نگاشت. علاوه بر این نامهها، نامههای دیگری با عنوان نامههای شبانی وجود دارند که اعمال رسولان اطلاعاتی در این مورد به دست نمیآید نامه اول به تیموناووس و نامه به تعطیس بازتابی از آخرین فعالیتهای بشارتی پولس رسول میباشند. گروه دیگر به نامههای جامع معروف هستند نامه اول پطروس از محتویات نامه برمیآید که در دوران امپراطوری قرون نوشته شده و در طی آن پطروس به شهادت رسید.
نامه یعقوب میباشد نامه یعقوب خصوصیات مجموعهای از موعظه را داراست. نامه یهودا نیز یکی از نامههایی است که به سالهای 70 الی 90 متعلق میباشد نامه دوم پطروس بوسیله یکی از شاگردان رسول مقدس، و در زمانی نوشته شده که دیگر هیچ کدام از رسولان در قید حیات نبودند.[10]
انجیل یوحنا
انجیل یوحنا از نظر تاریخی آخرین انجیل در میان چهار انجیل است قویترین نظریه این است که این کتاب در حدود پایان قرن اول نگاشته شده است رسالههای یوحنا:
در عهد جدید 3 رساله به یوحنا نسبت دادهاند رساله نخست عمومی است مخاطب رساله دوم، خاتون برگزیده و فرزندانش است. رساله سوم نیز برای فردی به نام «غایس که شبان یا پیشوای کلیسا بود نوشته شده است. رساله دوم و سوم که بسیار کوتاهاند بیشتر به مسائل روزمره کلیسا پرداختهاند.
اما رساله اول که نسبتاً طولانی است بیشتر مسائل عقیدتی را دربرمیگیرد. این رساله از نظر محتوا همان مطالب انجیل چهارم را دنبال میکند و هر دو کتاب یک الهیات را ترویج میکنند. کلیسای مسیحی ، نویسنده این سه رساله را همان نویسنده انجیل چهارم (یوحنا یسر زندی) میدانست، سبک نگارش هر سه نیز به گونهای است که بسیاری از محققان عقیده دارند که نویسنده آنها باید همان نگارنده انجیل چهارم باشد.
اگر ثابت شود که این سه رساله و انجیل چهارم را یک نفر نوشته است شواهد ظنی در مورد رساله های دوم و سوم وجود دارد که نشان میدهد که نویسندهاش یوحنای پیر است نه یوحنای حواری، یادآوری این نکته هم لازم است که نسبت مسیحی، زمان و مکان نگارش رسالهها را اواخر عمر یوحنا (پایان قرن اول) و حمل آن را ثمر (اَفَسُس) میداند، اما روشن نمیکند که این رسالهها زودتر نوشته شدهاند یا انجیل.
مکاشفه یوحنا
این کتاب از این جهت که از یک مکاشفه سخن میگوید و مسائل آخر الزمان را پیشگویی میکند با بقیه قسمتهای عهد جدید متفاوت است بحث درباره تاریخ و مکان نگارش ونويسنده مکاشفه همواره اختلاف بود و اکثر دانشمندان اوراغير از نویسنده انجیل چهارم و سه رساله یوحنا دانستهاند.[11]
درباره نویسنده مکاشفه چند نکته را باید در نظر گرفت:
1- نام نویسنده در متن کتاب مکاشفه یوحنا است 2- اندیشههای نویسنده مکاشفه با نگارنده انجیل چهارم بسیار متفاوت است به گونهای که ویل دورانت میگوید:
باور نکردنی است که انجیل چهارم و کتاب مکاشفه اثر یک فرد باشد. کتاب مکاشفه از شعر هیود و انجیل چهارم از فلسفه یونان مایه گرفته است 3- این کتاب برخلاف انجیل چهارم با ادبیات یونانی بسیار ضعیف نوشته شده است 4- این مکاشفه زودتر از انجیل چهارم نوشته شده است یوحنای حواری فردی عامی بود که در فرهنگ یهودی رشد کرد و همه شواهد گذشته، بر او منطبق است، از این رو، احتمال دارد بر خلاف انجیل چهارم و رسالهها، وی نویسنده مکاشفه باشد.
فرازی از نویسنده مسیحی
مسیح پولس بیشتر مسیح ایمان است تا مسیح تاریخ، و تعجبی نیست، چون پولس، که فیلسوف الهی بود، مسیح را ندیده بود و مانند بقیه رسولان با او هم نشینی نکرده بود، پس مسیح او پسر خداست درویان 38 غلامیان، 4:4)
سخنی از جان ناس: پولس حواری را غالباً دومین موسس مسیحیت لقب دادهاند و مسلماً او در این راه جهاد کرد و اما چون وی نزد اهم غیر یهودی به دعوت مبعوث بود فکر مسیحیت (یعنی مسیح بودن) رجعت او به کلی نزد ایشان فکری بیگانه بود!
پولس نخستین نویسنده عهد جدید
امروزه این امر در میان محققّان مسلم است که نخستین نوشته عهد جدید رسالههای پولس بودند پولس در سال 64 م به قتل رسید و به دلیل آنکه در مجموعه عهد جدید بخشی که درباره نویسنده آن اختلاف نیست دست کم درباره بیش تر رسالهها نوشته پولس است پس تاریخ تقریبی نگارش این رسالهها مشخص میشود.
جمع بندی
الف ) در عهد جدید دو الهیات به چشم میخورد: عیسی خدایی، عیسی بشری. سالها قبل از نوشته شدن بخش عیسی بشری، الهیات عیسی خدایی نوشته شده و در کلیساها خوانده میشده است. بنابراین، شاید بتوان گفت زمانی که انجیل نویسان اناجیل همنوا را مینگاشتهاند، چند دهه از آغاز تبلیغ الهیات پولسی گذشه بود؛ و اگر در آنها تعابری از قبیل «پسر خدا» وجود دارد، به معنای الوهیت نیست. اما کاربرد لفظ «پسر»، و تصویر رابطهای خاص میان حضرت عیسی و خدا، تحت تأثیر ادبیات پولسی بوده است، که در آن زمان رواج داشت.
ب) رسالههای پولس یک عقیده و اندیشه و یک الهیات ویژه را ترویج میکرده که شخصیت مسیح در آن نقش محوری و اصلی را داشته است. همچنین این عقیده سالها ترویج و تبلیغ میشده و بعدها زندگینامه حضرت عیسی در اناجیل همنوا نگاشته شده است. از این رو، شاید کسی بتواند ادعا کند که این زندگینامه تحت تأثیر آن عقاید نگاشته شده است.
ج) مسلم است که رسالههای پولس نخستین نوشتههای عهد جدیدند، و پیش از این که سایر بخشهای عهد جدید نوشته شود، پولس قبل از سال 65 میلادی، در شهرهای مختلف اندیشههای خود را تبلیغ میکرد.
منابع
1- سلیمانی اردستانی عبدالرحیم، مسیحیت، ناشر زلال کوثر، چاپ اول، زمستان 1381
2- سلیمانی اردستانی عبدالرحیم، کتاب مقدس، نگاه نو (آشنایی با ادیان 2)، ناشر آیات عشق، چاپ اول بهار 1382
3- جلالی، غلامرضا، تاریخ ادیان ابراهیمی، ناشر آییژ، چاپ اول، زمستان 1380
4- انجیل عیسی مسیح
5- لئون دوفوز گزایه، راز پدر قدوس (فرهنگ الهیات کتاب مقدس)، ناشر قانون یوحنا رسول، ج 1
[1] - سلیمانی اردستانی، عبدالرحیم، کتاب مقدس، نگاه نو (آشنایی با ادیان 3) ناشر آیات عشق، چاپ اول بهار 1381
[2] - جلالی غلامرضا، تاریخ ادیان ابراهیمی، ناشر آییژ، چاپ اول، زمستان 1380.
[3] - سلیمانی اردستانی، عبدالرحیم، مسیحیت، ناشر زلال کوثر، چاپ اول، زمستان 1381
[5] - سلیمانی اردستانی، عبدالرحیم، کتاب مقدس نگاه نو (آشنایی با ادیان 3) ناشر آیات عشق، چاپ اول بهار 1382
[6] - سلیمانی اردستانی، عبدالرحیم، مسیحیت، ناشر زلال کوثر، چاپ اول زمستان 1381
[7] - سلیمانی اردستانی، کتاب مقدس، (نگاه آشنایی با ادیان ج 3) ناشر آیات عشق، چاپ اول بهار 1382
[8] - سلیمانی اردستانی، عبدالرحیم، مسیحیت (نگاه نو آشنایی با ادیان 2)، ناشر آیات عشق، چاپ اول بهار 1382
[9] - سلیمانی اردستانی، عبدالرحیم، مسیحیت، (نگاه آشنایی با ادیان2) ناشر زلال کوثر، چاپ اول زمستان 1381
[10] - لئون دوفور گزاویه، رازپدرقلاس (فرهنگ الهیات کتاب قدس)، ناشر کانون یوحنای رسول ؟!
[11] - سلیمانی اردستانی عبدالرحیم، مسیحیت (نگاه نو آشنایی با ادیان 2) ناشر زلال کوثر، چاپ اول زمستان 1381
این وبلاگ مربوط به جمعی از مقالات و تحقیقات دانشجویان ادیان و عرفان در واحد شهر ری و علوم و تحقیقات دانشگاه آزاد اسلامی میباشد.